به گزارش اقتصاد آنلاین؛ مطابق با ماده ۱۱۱ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت، مقرر است بهرهوری خدمات دولتی، حداقل به میزان ۱۰ درصد ارتقا یابد. بهرهوری، نسبت ستانده به نهاده تعریف میگردد، بنابراین برای تحقق هدف ارتقای بهرهوری خدمات دولتی میبایست یا کمیت و کیفیت خدمات (ستانده) افزایش یابد و یا هزینه تمام شده خدمات (نهاده) کاهش یابد و یا ترکیبی از این دو حالت اتفاق بیافتد.
عوامل مؤثر در بهره وری به دو بخش برون زا و درون زا تقسیم میشوند. عوامل برون زا عواملی هستند که خارج از سازمانهای دولتی، بهره وری را تحت تاثیر قرار میدهند و عوامل درون زا، عواملی را شامل میشوند که در درون نظام اداری، بر بهره وری اثر میگذارند.
عوامل برون زای موثر در بهره وری سازمانهای دولتی را نیز میتوان به دو بخش فرهنگی و اقتصادی تقسیم کرد.
حال یکی از مأموریتهای سازمان ملی بهرهوری ایران که از نظر ساختاری کوچک است، اما اثرگذاری بزرگی دارد شکلدهی و تقویت نظام بهرهوری ملی است و صرفاً ایفا کننده نقش اداری یا بروکراتیک نخواهد بود.
این سازمان در سالهای اخیر تلاش کرده تا با ارائه سیاستهای لازم به وزارتخانهها و سازمانها آنها را بر کاهش مصرف انرژی و بالا بردن بهره وری حساس کند.
تَرک فعل وزارت راه و وزارت نیرو در اتلاف انرژی در بخش ساختمان و پرت آب
یکی از بخشهایی که همواره مورد انتقاد کارشناسان بوده است اتلاف انرژی در بخش ساختمان و هدر روی و پرت آب از شبکه آبرسانی کشور بوده است. نکتهای که وزارت راه و شهرسازی و وزارت نیرو سالهای سال است نتوانسته و یا نخواستهاند به این دو موضوع مهم و حیاتی برای کشور راهکاری مناسب بیاندیشند؛ و اگر هم راهکاری اندیشیده شده آنرا اجرا نکردهاند.
اتلاف انرژی در ساختمانها ۳۵ درصد و پرت آب در شبکه تا ۵۰ درصد
گزارشها نشان میدهند که اتلاف انرژی در ساختمانها ۳۵ درصد و در یک وضعیت هشدار قرار دارد. از سوی دیگر نیز اتلاف آب و پرت آب (آب به حساب نیامده) در شبکه سراسری بسیار عدد بالایی است به طوریکه در شهرهای بزرگ این عدد تا ۵۰ درصد هم گزارش شده است.
محمد صالح اولیاء رئیس سازمان ملی بهره وری ایران در گفتوگو با «اقتصاد آنلاین» در پاسخ به این پرسش که اتلاف انرژی در بخش ساختمان بیش از ۳۰ درصد گزارش میشود. آیا این بالا بودن اتلاف انرژی در راستای کم کاری وزارت راه و شهرسازی و عمل نکردن به وظایف محسوب میشود؟ گفت: اینکه بخواهیم وارد ارزیابی دستگاهها شویم به نظر میرسد فعلا وارد این مبحث نشویم چرا که نیازمند شواهد و آمار دقیق در این خصوص است. پس اگر بخواهیم در این خصوص دقیق اظهارنظر کنیم باید به طور مشخص و جزئی موضوعات را تبدیل به گزارش کرده و اعلام شود. اما به هر حال این بحثها خیلی مفید نیست.
او ادامه داد: اما اینکه چه باید کرد مهم سیاستگذاری است. هر نقطهای که توانستهایم دولت را از صحنه اقتصاد خارج کنیم، مردم و بخش خصوصی مسیر و راه خود را در جهت افزایش بهره وری پیدا کرده و میکنند. باید اقدامات به سمتی حرکت کند که خود مردم انگیزه کافی برای کاهش مصرف و بهره وری پیدا کنند. مردم و بخش خصوصی باید به صورت خودکار به دنبال نوآوری و تکنولوژی جدید باشند.
اولیاء با اشاره به اینکه برداشت سازمان ملی بهره وری از دستگاهها بدون قضاوت از اینکه در حال حاضر وزارت راه و شهرسازی به وظایف قانونی خود به درستی عمل کرده است یا خیر گفت: سوال این است که آیا بستر لازم را برای این اقدام فراهم شده است یا خیر. پس در حال حاضر نمیتوان در این خصوص قضاوتی داشت. نگاه سازمان ملی بهره وری در مورد بررسی عملکرد دستگاه دولتی این گونه باید باشد که آیا زمین بازی به درستی طراحی شده است که مردم و بخش خصوصی به طور خودکار به دنبال کاهش مصرف انرژی حرکت کردهاند.
رئیس سازمان ملی بهره وری ایران ادامه داد: اینکه فقط به بخشنامههای ابلاغی در خصوص کاهش مصرف انرژی اکتفا شده است قطعا پاسخ این خواهد بود که پاسخ کافی و مثبتی دریافت نشده است.
وزارت راه و شهرسازی در یک بُعد مثبت ارزیابی میشود و در بُعد دیگری منفی
وی در پاسخ به این پرسش که آیا در بررسیهای سازمان ملی بهره وری از وزارتخانهها و یا سازمانهای دولتی مشخص شده است که کدام وزارتخانه بهره وری پایینی داشته است؟ گفت: وزارت راه و شهرسازی در یک بُعد مثبت ارزیابی میشود و در بُعد دیگری منفی است.
او در پاسخ به این پرسش که بُعد منفی وزارت راه و شهرسازی در کدام بخش بوده است؟ گفت: وزارت راه و شهرسازی در بخش مسکن ضعیف عمل کرده است. به عبارتی وزارت راه و شهرسازی در بهره وری بخش مسکن ضعیف عمل کرده است و در ارزیابی سازمان ملی بهره وری مثبت نبوده است. اما در بخش حمل و نقل مثبت عمل کرده است.
اولیاء در پاسخ به این پرسش که عملکرد وزارت نیرو را چطور ارزیابی کردهاید؟ گفت: وزارت نیرو در عملکرد خود متوسط عمل کرده است و در بخشهایی مثبت و در بخشهایی نیز منفی عمل کرده است.
میانگین پرت آب از شبکه آب حدود ۳۵ درصد
اولیاء در پاسخ به این پرسش که شرکتهای آب و فاضلاب و به خصوص شرکت آبفای تهران در خصوص اصلاح شبکه آب و جلوگیری از پرت آب (آبهای به حساب نیامده) از شبکه آب ضعیف عمل کردهاند؟ گفت: میانگین پرت آب از شبکه آب حدود ۳۵ درصد است. اما در برخی شهرها این آمار بیش از ۵۰ درصد است و این عدد وحشتناک است. آب هنوز به دست مشترکان نرسیده نصف آن هدر میرود.
دولت و مجلس در جریان ضعف وزارت نیرو و وزارت راه
او در پاسخ به این پرسش که آیا تذکری کتبی به وزارت راه و شهرسازی در خصوص عملکرد ضعیف در بخش بهره وری و کاهش اتلاف انرژی در بخش ساختمان دادهاید؟ ادامه داد: این گزارش تقدیم دولت و مجلس شده است و قرار است در جلسات دولت به آن رسیدگی شود. اصل وظیفه سازمان ملی بهره وری حساس سازی است و گزارش نشان میدهد که در این زمینه ضعیف عمل شده است.
اولیاء تاکید کرد: سازمان ملی بهره وری توصیههای سیاستی هم ارائه میکند و بدون اینکه دخالتی کند. سیاستها را ارائه میشود و اجرای آن سیاست بر عهده وزارتخانه مزبور خواهد بود.
وی افزود: تا زمانی که بهرهوری به سرچشمه تصمیمگیریها و باورهای مدیریتی از مرحله برنامهریزی تا اجرا تبدیل نشود، فرهنگ بهرهوری در کشور نهادینه نخواهد شد.
