به گزارش خبرگزاری مهر، صنعت هوانوردی ایران طی سالهای گذشته یکی از دشوارترین دورههای فعالیت خود را پشت سر گذاشته است؛ صنعتی که علاوه بر تحریمهای گسترده و محدودیتهای بینالمللی در تأمین هواپیما، قطعات و خدمات فنی، با بحرانهایی همچون همهگیری کرونا، افزایش هزینههای عملیاتی، نوسانات اقتصادی و در مقاطعی توقف پروازها به دلیل جنگهای تحمیلی نیز مواجه بوده است. با این حال، برخی از شرکتهای هواپیمایی خصوصی توانستهاند با وجود این فشارها، چرخه فعالیت خود را حفظ کرده و حتی در برخی شاخصها مسیر توسعه را ادامه دهند.
تحریمهای طولانیمدت موجب شده است که نوسازی ناوگان هوایی کشور به یکی از بزرگترین چالشهای صنعت هوانوردی تبدیل شود. محدودیت در خرید هواپیماهای نو، دشواری تأمین قطعات، افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری و محدودیت دسترسی به خدمات فنی بینالمللی، فشار مضاعفی را بر شرکتهای هواپیمایی وارد کرده است؛ شرایطی که باعث شده بخشی از ایرلاینهایی که در دهههای گذشته از ناوگان گستردهتر و شرایط عملیاتی مطلوبتری برخوردار بودند، امروز با حداقل ظرفیت به فعالیت ادامه دهند و برخی از آنها تنها با دو فروند هواپیما همچنان در بازار حملونقل هوایی حضور داشته باشند.
در کنار این محدودیتها، صنعت هوانوردی کشور در دوران شیوع ویروس کرونا نیز یکی از سنگینترین خسارتهای تاریخ خود را تجربه کرد. کاهش شدید تقاضای سفر، محدودیتهای پروازی و توقف طولانیمدت بسیاری از مسیرهای داخلی و خارجی، درآمد شرکتهای هواپیمایی را به شکل محسوسی کاهش داد. پس از آن نیز تنشهای منطقهای و جنگ تحمیلی دوم و سوم نیز، بار دیگر بخشی از عملیات پروازی کشور را تحت تأثیر قرار داد و فشار مضاعفی بر فعالان این صنعت وارد کرد.
با وجود این شرایط، استمرار فعالیت شرکتهای خصوصی هواپیمایی را میتوان یکی از نقاط قابل توجه صنعت حملونقل هوایی کشور دانست. بسیاری از این شرکتها نه تنها توانستهاند از بحرانهای متوالی عبور کنند، بلکه با حفظ شبکه پروازی، نگهداری ناوگان و سرمایهگذاری در بخش خدمات، جایگاه خود را در بازار تثبیت کردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد بقای این صنعت صرفاً نتیجه برخورداری از منابع مالی نیست، بلکه حاصل مدیریت عملیاتی در شرایطی است که محدودیت به بخشی از واقعیت روزمره فعالیت شرکتها تبدیل شده است.
در این میان، آمارهای رسمی نیز تصویری از وضعیت بازیگران اصلی بازار ارائه میدهد. بر اساس آخرین سالنامه آماری سازمان هواپیمایی کشوری درباره عملکرد شرکتهای هواپیمایی در سال ۱۴۰۳، هواپیمایی ماهانایر بیشترین سهم پوشش فرودگاهی کشور را در اختیار داشته است. همچنین این شرکت در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بهترتیب با سهم ۱۰.۹۲ و ۹.۶۲ درصد، بیشترین سهم جابهجایی مسافر در پروازهای داخلی را به خود اختصاص داده است.
مطابق همین گزارش، هواپیمایی ماهان در سال ۱۴۰۳ با بهرهگیری از ۵۵ فروند هواپیما در تایپهای مختلف و ۱۰ هزار و ۶۹۳ صندلی، یکی از بزرگترین ناوگانهای فعال کشور را در اختیار داشته است؛ ظرفیتی که در شرایط تحریم و محدودیتهای گسترده تأمین هواپیما، از منظر عملیاتی اهمیت ویژهای دارد.
آمارهای سالنامه سازمان هواپیمایی کشوری همچنین نشان میدهد این شرکت در بخش پروازهای بینالمللی نیز جایگاه نخست را حفظ کرده و در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بهترتیب ۲۶.۴ درصد و ۲۰.۹۲ درصد از سهم جابهجایی مسافران بینالمللی را به خود اختصاص داده است.
مرور عملکرد صنعت هوانوردی ایران نشان میدهد که ارزیابی وضعیت شرکتهای هواپیمایی صرفاً بر مبنای تعداد هواپیما یا میزان پروازها، تصویر کاملی از واقعیت ارائه نمیکند. ادامه فعالیت، حفظ ناوگان، تداوم خدماترسانی و توسعه شبکه پروازی در شرایطی که صنعت هوایی کشور سالها با تحریم، محدودیتهای فنی، بحران کرونا و وقفههای ناشی از جنگ روبهرو بوده، شاخصی مهم در سنجش توان عملیاتی ایرلاینهای داخلی به شمار میرود.
